Door het gebruik van een waterontharder kan de hardheid van water aanzienlijk worden vermindert. De hardheid van het leidingwater wordt onder andere bepaald door de hoeveelheid aanwezige calcium en magnesium in het water. Waterontharders bevatten daarom stoffen die de aanwezige calcium- en magnesiumionen aan zich kunnen binden en zo het water minder hard zullen maken. Door het binden van de calcium- en de magnesiumionen zullen deze immers gaan neerslaan.

Het gebruik van hard water is vrij schadelijk voor allerlei huishoudelijke apparaten zoals een koffiezetapparaat, een waterkoker, een wasmachine of een vaatwasser. In een dergelijk apparaat kan er namelijk een neerslag ontstaan op het mechanisme, en dan vooral op het element dat voor de verwarming van het water zorgt. Wanneer dit in een vaatwasser gebeurt bestaat ook de mogelijkheid dat de neerslag zich vastzet op de vaat die in het apparaat dient te worden gereinigd. Door het gebruik van waterontharders kunnen dergelijke beschadigingen worden voorkomen. Voor vaatwassers geldt dat men als waterontharder de zogenaamde zouten voor vaatwassers moet toevoegen aan het vaatwasmiddel.

In veel gevallen leidt het gebruik van een waterontharder tot een verlengde levensduur van de huishoudelijke apparaten en eventueel serviesgoed dat in een vaatwasser wordt gereinigd. Verwarmingselementen van huishoudelijke apparaten kunnen ernstig beschadigd raken en zelfs defect gaan wanneer er zich teveel neerslag op afzet. Meestal hangt aan het vervangen van een dergelijk onderdeel een aanzienlijk prijskaartje. Door een relatief kleine uitgave voor de waterontharder kan men ervoor zorgen dat het onderdeel niet wordt beschadigd door de schadelijke neerslag.